Dziewicza Góra i wieża widokowa
Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Gmina Czerwonak

Dziewicza Góra i wieża widokowa

Najwyższy punkt Puszczy Zielonki, który tłumaczy, skąd się wzięła nazwa Czerwonaka

30–45 min (z pętlą ścieżki 1,5–2 h) Dostępne dla zwiedzających 4/4 kryteriów Teren dostępny leśnymi ścieżkami pod górę; wieża: 171–172 schody, brak windy
Nawiguj

Dziewicza Góra (144,9 m n.p.m.) to najwyższe wzniesienie Parku Krajobrazowego „Puszcza Zielonka”, kilkanaście kilometrów na północny wschód od centrum Poznania, w gminie Czerwonak. Na szczycie stoi 40-metrowa wieża przeciwpożarowa Nadleśnictwa Łopuchówko z tarasem widokowym na wysokości 30 metrów, z którego widać Poznań. Wejście jest bezpłatne, ale wieżę otwiera się tylko w wyznaczonych terminach.

Wzgórze z lodowca, które wyrasta 90 metrów ponad okolicę

Dziewicza Góra to fragment moreny czołowej stadiału poznańskiego, czyli wału skalnego gruzu, który lądolód zostawił na swoim czole. Grzbiet ciągnie się na około 400 metrów i leży mniej więcej 2–3 km na wschód od przełomowej doliny Warty. Względna wysokość wzgórza to około 90 metrów, dlatego na płaskiej Wielkopolsce widać je z daleka.

Co do wysokości źródła się różnią. Przewodnik po ścieżce dydaktycznej Nadleśnictwa Łopuchówko i polska Wikipedia podają 144,9 m (dokładnie 144,92 m), a niektóre opisy turystyczne i angielska Wikipedia zaokrąglają ją do 143 m. Przewodnik dodaje, że to drugie co do wysokości wzniesienie w okolicach Poznania.

Na stokach rośnie bogata roślinność. Wikipedia mówi o około 700 gatunkach roślin naczyniowych i około 130 gatunkach mchów i wątrobowców. Wzgórze leży w specjalnym obszarze ochrony siedlisk Natura 2000 „Uroczyska Puszczy Zielonki”. Wczesną wiosną stoki fioletowieją od kwitnących przylaszczek. Są pod ścisłą ochroną, więc nie wolno ich zrywać.

Na jednym z przystanków ścieżki dydaktycznej rośnie dąbrowa, czyli widny, ciepłolubny las dębowy, który ma ponad 80 lat. Przewodnik nadleśnictwa wymienia też zwierzęta, które można tu spotkać: sarny, jelenie, daniele i dziki, a z mniejszych zające, jeże i wiewiórki. Z płazów i gadów występują m.in. kumak nizinny, ropucha szara, żaba trawna i jaszczurka zwinka.

Cysterki, czerwiec polski i nazwa Czerwonaka

Dawna nazwa wzgórza brzmiała Dziewcza Góra, czyli Góra Panien. Po niemiecku nazywano je Annaberg. W 1242 roku książę poznański Przemysł I nadał wzgórze cysterkom z klasztoru w Owińskach, i właśnie od mniszek pochodzi nazwa. Przewodnik nadleśnictwa opisuje, że siostry razem z uczennicami szkoły przyklasztornej chodziły tu na wielogodzinne spacery. Na ścieżce dydaktycznej jest nawet przystanek „historyczne miejsce po klasztorze”, gdzie według tradycji szukały odpoczynku od codziennych obowiązków.

Z tym miejscem wiąże się też czerwiec polski (Porphyrophora polonica), niewielki owad związany z rośliną o nazwie czerwiec trwały. Ze sproszkowanych larw robiono karminowy barwnik. W XV i XVI wieku był on jednym z głównych towarów eksportowych Polski i Litwy, a najstarszy zapis o wywozie pochodzi z 1412 roku. Od tego owada wzięły nazwę miesiąc czerwiec i kolor czerwony. Konkurencji nie wytrzymał, gdy do Europy dotarła tańsza koszenila z Ameryki.

Przewodnik nadleśnictwa podaje, że w tutejszych lasach stwierdzono czerwca polskiego, a legenda mówi, że cysterki hodowały go właśnie na Dziewiczej Górze. Wikipedia przedstawia to ostrożnie: hodowla jest możliwa i może tłumaczyć nazwę pobliskiego Czerwonaka. To hipoteza, nie udokumentowany fakt, ale gdyby się potwierdziła, jedno wzgórze tłumaczyłoby nazwę gminy, miesiąca i koloru.

Wieża, z której wypatruje się pożarów

Wieżę zbudowało w 2005 roku Nadleśnictwo Łopuchówko, przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. To żelbetowa konstrukcja na planie koła, zaprojektowana przez Joannę Giczali-Ochodek i Andrzeja Czecha. Wykonała ją firma MCP Kopuły z Bielska-Białej. Przede wszystkim jest to punkt obserwacji przeciwpożarowej. Na wysokości 33 m mieści się kabina obserwatora o powierzchni około 9 m² z przyrządami do określania położenia pożaru i łącznością z nadleśnictwem i strażą pożarną.

Turyści wchodzą trzy metry niżej, na taras na wysokości 30 metrów. Prowadzą tam 171 lub 172 stopnie (źródła podają obie liczby), a windy nie ma. Z góry widać lasy Puszczy Zielonki i panoramę Poznania. Przewodnik nadleśnictwa porównuje całą wysokość wieży, 40 metrów, do jedenastopiętrowego wieżowca.

Wieża ma uzasadnienie. W 1992 roku w Puszczy Zielonce spłonęło 250 hektarów lasu. Jeden z punktów startowych ścieżki dydaktycznej to kamień „Pożarzysko”. Według broszury „Bliżej nieba” o punktach widokowych wokół Poznania na wieżę organizuje się też nocne wejścia.

Praktycznie

Najprościej zacząć z parkingu pod Dziewiczą Górą. Stamtąd prowadzi przyrodniczo-leśna ścieżka dydaktyczna „Dziewcza Góra” Nadleśnictwa Łopuchówko z 19 przystankami w dwóch pętlach: dużej (5,5 km) i małej (3,5 km). Można ją też zacząć z Leśnej Klasy albo od kamienia „Pożarzysko”. Samo podejście na szczyt i wejście na wieżę zajmą 30–45 minut, a z pełną pętlą trzeba liczyć 1,5–2 godziny.

Godziny otwarcia wieży zależą od pory roku i pogody. Przed wyjazdem zadzwoń do Nadleśnictwa Łopuchówko, tel. 61 812 20 11 (numer podany w serwisie regionwielkopolska.pl). Teren wokół wieży i leśne drogi są dostępne cały rok. Sama wieża to wyłącznie schody, a na szczyt prowadzą leśne ścieżki pod górę.

W pobliżu stoją drewniany kościół w Kicinie i zabytki Owińsk: klasztor cysterek, do którego należało wzgórze, oraz Dąb Bartek.

Dlaczego to zabytkowa perełka

  • Ma historię do opowiedzenia
  • Nie ma go w topce przewodników
  • Warto zboczyć z trasy
  • Budzi emocje

Źródła

  • Wikipedia — Dziewicza Góra (Pojezierze Gnieźnieńskie) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Dziewicza_G%C3%B3ra_(Pojezierze_Gnie%C5%BAnie%C5%84skie)<br />
  • Puszcza Zielonka i okolice — ścieżki dydaktyczne (2011), ścieżka „Dziewcza Góra” Nadleśnictwa Łopuchówko — https://www.gmina-skoki.pl/wp-content/uploads/2011/03/Puszcza%20Zielonka%20i%20okolice%20-%20sciezki%20dydaktyczne%202011.pdf<br />
  • Region Wielkopolska — Dziewicza Góra (gm. Czerwonak) — https://regionwielkopolska.pl/en/artykuly-turystyka/dziewicza-gora-gm-czerwonak/<br />
  • Bliżej nieba — nadziemne atrakcje wokół Poznania (broszura) — https://www.mosina.pl/pdf/blizej-nieba-nadziemne-atrakcje-wokol-poznania-1<br />
  • Wikipedia — Czerwiec polski — https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwiec_polski<br />
  • Wikipedia (EN) — Dziewicza Góra — https://en.wikipedia.org/wiki/Dziewicza_G%C3%B3ra_(Greater_Poland_Voivodeship)
Dziewicza Góra i wieża widokowa
Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons