Kęszyca Leśna — radziecki garnizon, którego nie było na mapach
W centrum Kęszycy Leśnej, wśród sosen nad Jeziorem Kęszyckim, stoi pomnik czołgającego się żołnierza łączności. Kiedyś miał na hełmie czerwoną gwiazdę, dziś ma orła. To pozostałość po radzieckim garnizonie, którego przez dziesięciolecia nie było na ogólnodostępnych mapach. Wieś z blokami i koszarami dostała swoją nazwę dopiero w lipcu 1994 roku.
„Obóz dżdżownicy”
Pierwsze obiekty wojskowe Niemcy zbudowali tu w latach 1927–1935 jako zaplecze dla Wehrmachtu i budowy Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. Bazę nazywano Regenwurmlager, czyli „obóz dżdżownicy”. Według WP Turystyka nazwa wzięła się od długiego, wydłużonego kształtu koszar. Według Wikipedii w czasie II wojny światowej szkolili się tu żołnierze formacji zagranicznych walczący po stronie Niemiec w mundurach Waffen-SS, m.in. Belgowie i Sikhowie.
W 1945 roku bazę zajęło Wojsko Polskie, a w 1957 roku przekazano ją Armii Radzieckiej. W latach 1960–1980 Rosjanie rozbudowali koszary o bloki mieszkalne, szkołę, sklepy, klub oficerski, dom kultury, pralnię, łaźnię i izbę chorych. W szczytowym okresie stacjonowało tu około 3,5 tysiąca żołnierzy. Baza zajmowała 119,4 ha i miała 110 budynków. Według WP Turystyka mieściła się tu m.in. brygada łączności Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej, która utrzymywała łączność między jednostkami w NRD a Moskwą.
Z garnizonu wieś
Ostatni transport radzieckich żołnierzy odjechał 5 maja 1993 roku z bocznicy w Nietoperku. Dwa tygodnie później garnizon przejęła polska administracja, a w grudniu zaczęło się cywilne zagospodarowanie budynków. Według badań socjolożki Małgorzaty Olejarz z Uniwersytetu Zielonogórskiego część zdewastowanych koszar wyremontowali i zasiedlili okoliczni mieszkańcy. Część gmina sprzedała chętnym z całej Polski, którzy przyjeżdżają głównie latem. W lipcu 1994 roku miejscowość dostała nazwę Kęszyca Leśna i została samodzielnym sołectwem. Pomnik łącznościowca zostawiono na miejscu, a w 2009 roku przemalowano.
Praktycznie
Kęszyca Leśna, gmina Międzyrzecz, powiat międzyrzecki, województwo lubuskie, około 10 km na południowy zachód od Międzyrzecza. To zamieszkana wieś, a nie skansen: bloki i dawne koszary to prywatne mieszkania i domy letniskowe, więc oglądaj je z ulicy i nie wchodź na posesje. Według Wikipedii we wsi są hotel z restauracją, sklep i remiza OSP z muzeum pożarnictwa. Spacer po dawnym garnizonie i nad jezioro zajmie około godziny. W okolicy leżą też schrony MRU. Nie wchodź do nich: wstęp do podziemi jest możliwy tylko z przewodnikiem, np. z muzeum w Pniewie.
Dlaczego to nie zabytkowa perełka
To zamieszkana wieś, a nie obiekt do zwiedzania — dawne koszary i bloki są prywatnymi mieszkaniami, oglądasz je z ulicy.
Źródła
- M. Olejarz, Enklawy społeczne na terenie byłej bazy wojskowej, „Opuscula Sociologica” nr 1 (7) 2014 (PDF) — https://wnus.usz.edu.pl/os/file/article/download/65.pdf
- WP Turystyka — Przez lata nie było jej na mapach. Wieś, która „istnieje” 33 lata (16.06.2026) — https://turystyka.wp.pl/s/krzysztof-zaluski/przez-lata-nie-bylo-jej-na-mapach-wies-ktora-istnieje-33-lata-7297130703312928a
- Wikipedia — Kęszyca Leśna — https://pl.wikipedia.org/wiki/K%C4%99szyca_Le%C5%9Bna
- Wikimedia Commons / fotopolska.eu — Pomnik łącznościowca po przemalowaniu w 2009 roku — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:K%C4%99szyca_Le%C5%9Bna,_Garnizon_K%C4%99szyca_Le%C5%9Bna_-_fotopolska.eu_(47339).jpg