Kościół w Kaławie — trzy pożary i schrony MRU za płotem
Kaława to dawna wieś cystersów z Paradyża, na południe od Międzyrzecza. Jej kościół św. Mikołaja trzy razy płonął i trzy razy go odbudowywano: po Szwedach, w 1733 roku i w 1860 roku. Wokół wsi stoją schrony centralnego odcinka Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, które front przełamał w nocy z 29 na 30 stycznia 1945 roku w sąsiednim Pniewie.
Wieś klasztoru w Paradyżu
W 1257 roku książę wielkopolski Przemysł I zatwierdził posiadłości cystersów z Paradyża, wśród nich Kaławę. Dał im też zwolnienia podatkowe i zgodę na lokowanie wsi na prawie niemieckim. Murowany, prawdopodobnie gotycki kościół stał tu już w drugiej połowie XIII wieku.
W 1528 roku król Zygmunt Stary rozstrzygał spór mieszczan z Międzyrzecza z karczmarzami z klasztornych wsi Wysoka i Kaława. Potwierdził wtedy dawne prawo karczmarzy do warzenia i sprzedaży piwa, co świadczy o średniowiecznych tradycjach piwowarskich w okolicy. W 1580 roku opat paradyski płacił z Kaławy podatek od 29 łanów.
Kościół odbudowywany po pożarach
W czasie potopu w 1655 roku Szwedzi złupili i spalili kościół. Odbudowany w latach 1668–1669, spłonął ponownie w 1733 roku. Wtedy z inicjatywy opata paradyskiego Józefa Górczyńskiego odbudowano go w stylu barokowym. Po kolejnym pożarze w 1860 roku kościół wyremontowano i wymieniono jego wyposażenie.
W rejestrze zabytków kościół figuruje jako murowany, z lat 1668–1699, przebudowany w XIX wieku. Nawę nakrywa pozorne sklepienie kolebkowe, czyli drewniana konstrukcja udająca murowane sklepienie.
Schrony wokół wsi
W latach 30. XX wieku obok Kaławy powstały umocnienia centralnego odcinka Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. W rejestrze zabytków są tu schrony bojowe Pz.W. nr 716, 716a, 719 i 720, cztery kopuły pozoracyjne, które miały zmylić wroga, oraz stanowisko bojowe nr 717 z 1939 roku w grupie warownej Scharnhorst.
Praktycznie
Kaława leży w gminie Międzyrzecz (powiat międzyrzecki, woj. lubuskie). Kościół jest czynny, więc wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństw. Do schronów w terenie nie wchodź. Podziemia MRU zwiedzisz bezpiecznie na udostępnionej trasie w Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy w pobliskim Pniewie. Na kościół wystarczy pół godziny.
Dlaczego to nie zabytkowa perełka
Czynny kościół otwierany głównie na nabożeństwa, a schrony w terenie nie są udostępnione do zwiedzania.
Źródła
- Kaława — Wikipedia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ka%C5%82awa