Fort Sarbinowo — największy z fortów twierdzy Kostrzyn
Ceglany fort z lat 80. XIX wieku, który był obozem jenieckim Garrosa i Tuchaczewskiego.
Jeśli jedziesz ulicą Sportową w stronę wsi Sarbinowo, miniesz fort, który nigdy nie oddał strzału, a przez swoją historię zdążył być obozem jenieckim i fabryką amunicji. Fort Sarbinowo to największy z czterech fortów Twierdzy Kostrzyn: ceglana budowla z lat 80. XIX wieku, obliczona na 24 działa i około 600 ludzi załogi.
Fort, który zdezaktualizował się w trakcie budowy
W 1872 roku postanowiono otoczyć Twierdzę Kostrzyn wieńcem fortów artyleryjskich. Zamiast pierwotnie planowanych ośmiu zbudowano cztery: Sarbinowo, Czarnów, Gorgast i Żabice. Sarbinowo wznoszono w latach 1883–1889 z cegły, co dawało małą odporność na ostrzał, dlatego w latach 1889–1890 sklepienia najważniejszych budowli zalano warstwą betonu. Rozwój artylerii był jednak szybszy: w 1914 roku wartość bojową fortu oceniono na bliską zeru.
Fort miał dwa wały — wyższy, artyleryjski, w środku i niższy, dla strzelców — oraz suchą fosę o długości 1082 metrów, szerokiej na 10,6 m i głębokiej na 6,5 m. Muzeum Twierdzy zwraca uwagę, że jego rozplanowanie wnętrza było nietypowe i miał je tylko jeszcze Fort Gorgast.
Jeńcy, optanci i fabryka amunicji
W czasie I wojny światowej fort nie uczestniczył w walkach, ale urządzono w nim obóz jeniecki. Przetrzymywano w nim m.in. francuskiego lotnika Rolanda Garrosa i późniejszego radzieckiego marszałka Michaiła Tuchaczewskiego. Po wojnie funkcjonował tu obóz przejściowy dla niemieckich optantów, czyli osób niemieckiego pochodzenia, które nie chciały zostać w odrodzonej Polsce. W czasie II wojny światowej działała tu fabryka amunicji. Po jej zakończeniu teren służył do detonowania znalezionej w okolicy amunicji, co zniszczyło część budowli.
Praktycznie
Fort leży w Kostrzynie nad Odrą (gmina miejska, powiat gorzowski, województwo lubuskie) przy ulicy Sportowej. Budowle są zniszczone przez wybuchy i wiek — nie wchodź do schronów, kazamat ani pod sklepienia, oglądaj fort z zewnątrz i z wałów. W 2006 roku obiekt zinwentaryzowano w projekcie „Baltic Fort Route”. Na obejrzenie wystarczy około godziny. Zasady dostępu sprawdź przed wyjazdem.
Dlaczego to warto zobaczyć
- Ma historię do opowiedzenia
- Nie ma go w topce przewodników
- Warto zboczyć z trasy
- Budzi emocje
Źródła
- Fort Sarbinowo — Wikipedia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Fort_Sarbinowo
- Forty i schrony — Muzeum Twierdzy Kostrzyn — http://muzeum.kostrzyn.pl/pl/miasto-i-twierdza/forty-i-schrony