„Schron Prezydenta” w Bolechowie — zagadka zimnej wojny
Betonowy relikt zimnej wojny w lesie pod Poznaniem — dziś zimowisko nietoperzy.
Jeśli spacerujesz lasem na skraju Bolechowa w gminie Czerwonak, łatwo przejść obok porośniętego drzewami pagórka, z którego wystają betonowe kominy wentylacyjne. Pod nim leży schron z czasów zimnej wojny, w internecie znany jako „Zapasowy Schron Prezydenta”. Nazwa jest chwytliwa, ale żadne źródło instytucjonalne jej nie potwierdza. Pewne jest za to coś innego: zimą schron służy za kryjówkę nietoperzom.
Schron prezydenta czy węzeł łączności?
Na mapie Targeo obiekt figuruje jako „zapasowy schron dowodzenia”, czyli miejsce, z którego w razie kryzysu można by dalej kierować działaniami, gdyby zwykłe stanowiska przestały działać. Portale o opuszczonych miejscach, takie jak Desolate Zone i Urbexy.pl, powtarzają nazwę „Zapasowy Schron Prezydenta”. Nie podają jednak żadnego dokumentu, który by ją uzasadniał. Nawet tytuł materiału WP Wideo stawia to jako pytanie.
Część odwiedzających wskazuje inną funkcję: schron łączności troposferycznej. Taką łączność zapewniała sieć BARS, którą Układ Warszawski budował jako system komunikacji odporny na skutki wybuchu jądrowego. Trzeba jednak uczciwie dodać, że stowarzyszenie Cold War Bunkers (coldwar.pl), które dokumentuje obiekty BARS, w swoim serwisie nie wymienia Bolechowa. Która wersja jest prawdziwa, wciąż nie wiadomo. Dlatego nazwę „Schron Prezydenta” podajemy w cudzysłowie.
Z bunkra zimowisko nietoperzy
Według relacji osób, które były w środku, zachowała się część wyposażenia: filtry wody i powietrza oraz agregat prądotwórczy. Dziś schron ma jednak nowych lokatorów. W lutym 2024 roku Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego opisał adaptację na zimowisko nietoperzy schronu w Parku Krajobrazowym „Puszcza Zielonka”, wykonaną w porozumieniu z Nadleśnictwem Łopuchówko. Bolechowo leży w granicach tego parku i obszaru Natura 2000 „Uroczyska Puszczy Zielonki”. Opisane prace (zamek w drzwiach, kurtyny, zbiorniki z wodą, pustaki na suficie) odpowiadają temu, co odwiedzający widzą w Bolechowie. Artykuł nie podaje jednak nazwy miejscowości, więc nie ma pewności, że chodzi o ten obiekt.
Według tego artykułu bunkier przez lata niszczał, był dewastowany i rozkradany przez złomiarzy, a przez otwarte drzwi do środka wpadało zimne powietrze. Prace zakończono we wrześniu 2023 roku. Główne wejście dostało zamek, a w zamurowanym tylnym wejściu zrobiono szczelinę dla nietoperzy. Kurtyny w wewnętrznych drzwiach utrzymywały w lutym temperaturę około 9°C, a kilkanaście zbiorników z wodą podniosło wilgotność w korytarzach do około 62%. Na sufitach i ścianach zawieszono pustaki z keramzytobetonu i specjalne płytki, w których nietoperze mogą się ukryć.
Efekt był szybki. W lutym 2024 roku naliczono 27 hibernujących nietoperzy: 10 gacków brunatnych, 9 mopków zachodnich, 3 nocki Natterera, 2 mroczki późne, 1 gacka szarego i 2 osobniki nieoznaczone. Z nowych kryjówek korzystało 92% z nich. Rok wcześniej zimowały tu tylko pojedyncze osobniki trzech gatunków. Wszystkie nietoperze są w Polsce pod ochroną gatunkową.
Oglądaj tylko z zewnątrz
Według relacji z grudnia 2023 roku i lutego 2026 roku główne wejście zamykają żelazne drzwi na kłódkę. Pozostałe otwory to pionowe szyby wentylacyjne o głębokości kilku metrów. Nie próbuj wchodzić do środka ani zaglądać do szybów: grozi to upadkiem, a jesienią i zimą płoszenie hibernujących nietoperzy zmusza je do zużywania zapasów energii, które muszą im wystarczyć do wiosny.
Praktycznie
Schron leży w lesie w Bolechowie (gmina Czerwonak, powiat poznański), około 100 m na północ od domu rekolekcyjnego przy ul. Leśne Zacisze. Nie ma tablicy informacyjnej ani oznaczenia na mapach turystycznych. Prowadzi do niego nieutwardzona leśna ścieżka. Wystarczy 15–20 minut, a oglądać można wyłącznie z zewnątrz. Stan wejść opisujemy według relacji z lutego 2026 roku, więc mógł się zmienić.
Dlaczego to warto zobaczyć
- Ma historię do opowiedzenia
- Nie ma go w topce przewodników
- Warto zboczyć z trasy
- Budzi emocje
Źródła
- Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego — Adaptacja schronu dla nietoperzy (23.02.2024) — https://zpkww.pl/2024/02/23/adaptacja-schronu-dla-nietoperzy/
- Mapa Targeo — Zapasowy schron dowodzenia, Bolechowo — https://mapa.targeo.pl/zapasowy-schron-dowodzenia-szkolna-31-4-62-005-bolechowo~5431867/fortyfikacja/adres
- ColdWar.pl — BARS, łączność troposferyczna Układu Warszawskiego — https://coldwar.pl/category/rodzaje/bars/
- WP Wideo — Zagadkowy obiekt pod Poznaniem. Czy to dawny schron prezydenta? — https://wideo.wp.pl/zagadkowy-obiekt-pod-poznaniem-czy-to-dawny-schron-prezydenta-6453866439903361v
- Desolate Zone — Zapasowy Schron Prezydenta (relacje odwiedzających) — https://desolate.zone/pl/place/2382/zapasowy-schron-prezydenta
- Urbexy.pl — Zapasowy Schron Prezydenta (relacje odwiedzających) — https://urbexy.pl/miejsce/zapasowy-schron-prezydenta/