Drumliny Zbójeńskie
Fot. 1bumer, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Gmina Zbójno

Drumliny Zbójeńskie

Pagórki zostawione przez lądolód — najlepszy przykład krajobrazu drumlinowego w Polsce

1-1,5 godziny Dostępne dla zwiedzających 4/4 kryteriów Teren pagórkowaty (różnice do 20-30 m) — miejscami trudne
Nawiguj

Kiedy jedziesz przez gminę Zbójno na Ziemi Dobrzyńskiej, pola falują rzędami niskich, wydłużonych pagórków. Zostawił je lądolód skandynawski. To drumliny, a Instytut Ochrony Przyrody PAN nazywa pole drumlinowe koło Zbójna najlepszym przykładem typowego krajobrazu drumlinowego w Polsce. Od 1983 roku chroni je Obszar Chronionego Krajobrazu „Drumliny Zbójeńskie”, a przez pole prowadzi 4-kilometrowa ścieżka dydaktyczna.

Czym są drumliny i skąd się tu wzięły

Drumliny to pagórki o owalnym zarysie i opływowym kształcie, wydłużone zgodnie z kierunkiem, w którym przesuwał się lodowiec. Wikipedia opisuje te w okolicy Zbójna jako formy do 2 km długości. Gmina Zbójno podaje typowe wymiary: od 150 do 750 m długości, od 70 do 150 m szerokości i od 5 do 9 m wysokości. Pagórki występują w grupach po kilka lub kilkanaście, a nawet po 20–30.

Według karty geostanowiska IOP PAN pole leży w obniżeniu na Wysoczyźnie Dobrzyńskiej o wymiarach 17 na 6,5 km. Zajmuje około 1200 ha na wysokości 75–115 m n.p.m. i jest największe na tej wysoczyźnie. Powstało w czasie ostatniego zlodowacenia, wisły. W północnej części badacze wyróżniają trzy poziomy drumlinizacji. Drumliny mają różną budowę i genezę, a ich osie są ułożone pod różnymi kątami. Badania nad nimi prowadzili m.in. Liberacki (1961), Olszewski (1995) i Ber (1999, 2001). Artykuł „Geneza form drumlinowych okolic Zbójna”, opublikowany w serwisie czasopism Państwowego Instytutu Geologicznego, wyjaśnia, że drumliny koło Zbójna mają rdzeń z osadów wodnolodowcowych otulony gliną zwałową. Powstały przez wypełnienie sieci równoległych strumieni spływających z powierzchni lodu.

Obszar Chronionego Krajobrazu „Drumliny Zbójeńskie”

Obszar utworzono uchwałą nr XX/92/83 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Włocławku z 15 czerwca 1983 roku. Gmina Zbójno podaje datę 16 czerwca. Obszar ma 7178,82 ha. Zdecydowana większość, 5932,68 ha, leży w gminie Zbójno, a mniejsze części w gminach Chrostkowo (1013,01 ha), Kikół (136,79 ha) i Brzuze (96,34 ha).

To krajobraz otwarty, bo lasy zajmują tu tylko 1,6% powierzchni. Tym większe znaczenie mają śródpolne kępy drzew, oczka wodne w obniżeniach między pagórkami, podmokłe zagajniki i zarośla, które gmina wymienia jako niezbędne elementy tego krajobrazu. Są tu też Jezioro Zbójeńskie z roślinnością wodną i szuwarami oraz pomniki przyrody.

Praktycznie

Najłatwiej zobaczyć drumliny z ziemi, idąc 4-kilometrową ścieżką przyrodniczo-dydaktyczną w Zbójnie (gmina Zbójno, powiat golubsko-dobrzyński). Prowadzi przez pole drumlinowe i obok XIX-wiecznego pałacu. Jest ogólnodostępna i bezpłatna. Na przejście całej trasy wystarczy 1–1,5 godziny. Teren jest pagórkowaty, więc miejscami bywa trudniejszy dla osób z ograniczoną mobilnością.

W tej samej okolicy leżą Obory z sanktuarium karmelitów, a w sąsiedniej gminie Kikół pałac Zboińskich.

Dlaczego to zabytkowa perełka

  • Ma historię do opowiedzenia
  • Nie ma go w topce przewodników
  • Warto zboczyć z trasy
  • Budzi emocje

Źródła

  • Instytut Ochrony Przyrody PAN — geostanowisko Zbójno (pole drumlinowe) — https://www.iop.krakow.pl/geosites/home/single/163<br />
  • Wikipedia — Obszar Chronionego Krajobrazu Drumliny Zbójeńskie — https://pl.wikipedia.org/wiki/Obszar_Chronionego_Krajobrazu_Drumliny_Zb%C3%B3je%C5%84skie<br />
  • Gmina Zbójno — Drumliny — https://www.zbojno.pl/513,drumliny<br />
  • Geojournals PIG — Geneza form drumlinowych okolic Zbójna (Pojezierze Dobrzyńskie) — https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9876
Drumliny Zbójeńskie
Fot. 1bumer, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons