Bastion Filip i Brama Chyżańska — południowy róg twierdzy
W południowym narożniku dawnej twierdzy Kostrzyn, tam gdzie od zachodu podchodzi Odra, a od południa i wschodu woda fosy, stoi bastion Filip. Tuż obok jest odrestaurowana Brama Chyżańska i jedyny zachowany rawelin tej części twierdzy. To najłatwiejsze miejsce, by zobaczyć, jak wyglądało obwarowanie miasta, które w 1945 roku straciło niemal całą zabudowę.
Bastion z przerwami w dokumentach
Bastion zaprojektował Francesco Chiaramella w kształcie ostrokąta, ale w 1568 roku Linnari zrealizował go w formie zbliżonej do prostokąta. Powierzchnia bastionu to 1769,74 m², a jego kubatura 18 582,27 m³. Muzeum Twierdzy Kostrzyn przyznaje, że przy tym bastionie nie udało się ustalić, czy powstał z rozbudowy starszych dzieł, czy od zera — na planie twierdzy oznaczono jego status jako niepewny. Muzeum udostępnia też wirtualny spacer po bastionie.
Brama i rawelin
Brama Chyżańska znajduje się w południowo-zachodniej części twierdzy, niedaleko bastionu. W 1630 roku przed nią wzniesiono rawelin Wilhelma Augusta (August Wilhelm); na przełomie XVII i XVIII wieku dzieło rozbudowano i obmurowano. Bramę zmodernizowano w 1888 roku, w czasie II wojny światowej została zniszczona, a w latach 2007–2008 odrestaurowano ją z wykorzystaniem środków unijnych.
Praktycznie
Obiekty leżą na obrzeżu Starego Miasta w Kostrzynie nad Odrą (gmina miejska, powiat gorzowski, województwo lubuskie). Bez potwierdzonych informacji o godzinach otwarcia i udogodnieniach — zalecany kontakt z Muzeum Twierdzy Kostrzyn przed wizytą. Na oględziny bastionu, bramy i rawelinu wystarczy około godziny.
Dlaczego to nie zabytkowa perełka
To zespół fortyfikacji, a nie pojedynczy obiekt o jednoznacznej historii „do odkrycia”; znany głównie miłośnikom twierdzy.
Źródła
- Bastion Filip — Wikipedia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Bastion_Filip
- Brama Chyżańska — Wikipedia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Brama_Chy%C5%BCa%C5%84ska
- Rdzeń twierdzy — Muzeum Twierdzy Kostrzyn — http://muzeum.kostrzyn.pl/pl/miasto-i-twierdza/rdzen-twierdzy
- Rejestr zabytków — zabytek.pl — https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-296681/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_08_EN.244598/6