Pałac w Biedrusku — rezydencja von Treskowów i kwatera cesarskiego poligonu
Biedrusko pod Poznaniem od ponad stu lat żyje w cieniu poligonu. W centrum stoi neorenesansowy pałac von Treskowów, nazywany zamkiem, w którym bywali cesarz Wilhelm II, marszałek Foch i król Rumunii Karol II. Obok są pruska wieża ciśnień z zegarem z 1902 roku, kasyno oficerskie i Panteon Powstania Wielkopolskiego. Dziś w pałacu działa hotel z restauracją i muzeum wojskowym.
Od cysterek do cesarskiego poligonu
Przez prawie 300 lat, od 1518 do 1797 roku, Biedrusko należało do cysterek z Owińsk. W 1797 roku władze pruskie skonfiskowały dobra klasztoru i kupił je berliński kupiec Zygmunt Otto Józef von Treskow. Jego ród był właścicielem Biedruska przez ponad sto lat. Ostatni z nich, Albrecht Otto Maksymilian von Treskow (1845–1901), zbudował pałac, który stoi do dziś. Projektantem był Ludwig Huhn z Gorzowa Wielkopolskiego. Daty budowy w źródłach się różnią: Wikipedia podaje lata 1877–1881, strona pałacu 1877–1880, a przewodnik gminy 1877–1888. Bryła jest neorenesansowa, a we wnętrzach są nawiązania do form antycznych.
W 1904 roku spadkobiercy sprzedali majątek armii pruskiej, która szukała terenu pod poligon. Prusacy nazwali miejscowość Weissenburg i urządzili tu obóz ćwiczebny (Truppenübungsplatz Posen). Pałac został kwaterą dowództwa i kasynem oficerskim. Powstały koszary, magazyny, kuźnie, stajnie, warsztaty, mała elektrownia parowa, szpital, lecznica weterynaryjna, poczta i tartak.
Wikipedia wymienia wśród gości pałacu cesarza Wilhelma II (1910), prezydenta Ignacego Mościckiego (1928) i króla Rumunii Karola II (1937). Przewodnik gminy dodaje marszałków Józefa Piłsudskiego, Ferdynanda Focha i Edwarda Rydza-Śmigłego. W pierwszych dniach powstania wielkopolskiego poligon z zapasami broni opanowali powstańcy. Potem ćwiczyły tu kolejno armie polska, niemiecka i znów polska. Po 1945 roku w pałacu działał klub oficerski. W 2009 roku budynek sprywatyzowano i wyremontowano.
Wieża ciśnień, kasyno i mural
Najbardziej charakterystycznym punktem panoramy Biedruska jest wieża ciśnień z 1902 roku. Ma około 31 metrów wysokości i zaopatrywała w wodę kasyno i koszary. Z czterech stron umieszczono na niej zegar, który wybijał godziny i kwadranse, bo ćwiczący żołnierze nie mieli zegarków. Wieżę wyłączono z eksploatacji w 1993 roku, w 2016 roku odnowiono zegar, a rok później elewację i wnętrze. Stoi na terenie wojskowym i nie jest dostępna dla zwiedzających, więc oglądasz ją z ulicy.
Kasyno oficerskie powstało około 1904 roku dla oficerów armii pruskiej, a po 1918 roku przejęło je Wojsko Polskie. Od połowy lat 90. XX wieku niszczało, aż wykupił je prywatny inwestor i zaczął remont. Przy trasie spaceru jest też mural na 100-lecie odzyskania niepodległości i wybuchu powstania wielkopolskiego, zaprojektowany przez Annę Waluś i Marka Maksimovicha. Przedstawia trzech strzelców 7. Pułku Strzelców Konnych Wielkopolskich na tle powstańczej flagi, wieży ciśnień i pałacu. Na terenie jednostki w centrum wsi stoi maszt z kulą. Jej podniesienie do niedawna oznaczało, że na poligonie trwają ćwiczenia.
Park, muzeum i Panteon
Pałac otacza park krajobrazowy o powierzchni 14 ha z amfiteatrem, altaną „Westchnień Zakochanych”, dwoma stawami i fontanną. Przy wejściu do parku urządzono Panteon Powstania Wielkopolskiego, który upamiętnia powstańców i pokazuje walki na wszystkich frontach powstania. Od połowy 2014 roku w pałacu działa Muzeum Wojskowe i Architektury Wnętrz. W podziemiach jest restauracja z ekspozycją wojskową, a w parku tunel z wystawą zdjęć o broni pancernej i dziejach ziemi biedruskiej. Pałac jest w rejestrze zabytków pod numerem 1778/A z 19 stycznia 1978 roku.
Praktycznie
Pałac stoi przy ul. 1 Maja 82 w Biedrusku (gmina Suchy Las, powiat poznański). Przewodnik gminy proponuje 3,5-kilometrowy spacer „Po wojskowym Biedrusku” z parkingu przy poczcie (ul. Parkowa 1): pomnik 7. Pułku Strzelców Konnych, stara kuźnia, mural, wieża ciśnień, kasyno, stara poczta, Panteon i zespół pałacowo-parkowy. Na spacer z parkiem zaplanuj 1,5–2 godziny. Godziny restauracji i zasady zwiedzania muzeum sprawdź przed wyjazdem pod numerem 793 330 036. Wstęp na teren poligonu jest całkowicie zakazany. Przy bocznych drogach stoją tablice ostrzegawcze, których nie wolno ignorować.
W okolicy są też Łysy Młyn i Dęby Marianowskie, a po drugiej stronie Warty klasztor cysterek w Owińskach, do którego Biedrusko należało przez trzy stulecia.
Dlaczego to nie zabytkowa perełka
Pałac to jeden z najbardziej znanych obiektów gminy — hotel, restauracja i główny punkt gminnej trasy „Po wojskowym Biedrusku”, więc nie jest nieoczywisty.
Źródła
- Gmina Suchy Las — Weekendownik. Przewodnik turystyczny po gminie Suchy Las (2022) — https://visitpoznan.pl/storage/editor/weekendownik-przewodnik-turystyczny-po-gminie-suchy-las-2022.pdf
- Wikipedia — Pałac w Biedrusku — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_w_Biedrusku
- Pałac Biedrusko — strona obiektu — https://www.zamekbiedrusko.pl/