Rezerwat „Nietoperek” — blisko 40 tysięcy nietoperzy zimuje w niemieckich tunelach
Podziemia MRU, które po wojnie opanowały nietoperze: 12 gatunków i jedno z największych zimowisk w Europie
Czytaj dalej →
Podziemne trasy MRU z przewodnikiem: od schronu Panzerwerk 717 do dworca podziemnej kolejki
W Pniewie, przy dawnym PGR Kaława, schodzi się po około 150 schodach do miejsca, gdzie przez cały rok jest 10°C. Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy to jedno z dwóch miejsc, z których przewodnicy wprowadzają turystów do podziemi Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. Wycieczka zaczyna się w schronie bojowym Panzerwerk 717 i prowadzi w korytarze, którymi kiedyś jeździła podziemna kolejka.
Panzerwerk 717 to jeden z ciężkich schronów centralnego odcinka umocnień, które Niemcy budowali od 1936 roku. Pod schronami powstały podziemne zespoły koszarowe z komorami amunicyjnymi, technicznymi i socjalnymi. Ze schronem na powierzchni łączył je szyb z klatką schodową i windą towarową. Właśnie taki zespół koszarowo-techniczny oglądasz na każdej trasie.
Trasa krótka ma około 1500 metrów i trwa do 1,5 godziny. Od 16 kwietnia do 14 października prowadzi ze schronu 717 korytarzem do schronu 716. Trasa długa ma około 2500 metrów i trwa do 2,5 godziny. Prowadzi podziemnym korytarzem do dworca kolejki wąskotorowej, a w sezonie letnim wychodzi się na powierzchnię przez obiekt 716. Od 15 października do 15 kwietnia, w okresie ochronnym zimujących nietoperzy, obie trasy są krótsze i kończą się powrotem przez schron 717.
Od 16 kwietnia do 31 sierpnia muzeum prowadzi też trasy ekstremalne, trwające do 3, 4, 6 lub 8 godzin, po środkowej lub północnej części podziemi. Trzygodzinna trasa kończy się w schronie 719 przy zapadni, która broniła dostępu do obiektu. Według muzeum to jedyna czynna zapadnia tego typu w bunkrach MRU i w całym kraju. Kto nie chce schodzić pod ziemię, może wynająć przewodnika na trasę powierzchniową po schronach i zaporach w okolicy.
Na terenie muzeum stoi wystawa sprzętu wojskowego, a według Wikipedii działa też sala wystawowa o historii i przyrodzie MRU. Po wycieczce można wrócić na teren muzeum transporterem opancerzonym BTR-152. Podziemia są też zimowiskiem nietoperzy. Przy liczeniu w styczniu 2026 roku przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska spotkali się z koordynatorem badań i z dyrektorem muzeum Leszkiem Lisieckim.
Pniewo, gmina Międzyrzecz, powiat międzyrzecki, województwo lubuskie, około 2 km od dawnej drogi krajowej nr 3. Uwaga na nazwę: w gminie Bledzew jest drugie Pniewo, więc w nawigacji wpisz „Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy”. Muzeum ma bezpłatny parking, toalety, gastronomię i sklepik z pamiątkami.
Godziny według strony muzeum (stan z października 2026): w okresie letnim codziennie 8:00–17:00, w zimowym codziennie 9:00–15:00. Muzeum jest nieczynne w święta wielkanocne, 1 i 11 listopada, 24–26 i 31 grudnia. Turyści indywidualni zwiedzają o określonych godzinach podanych na stronie muzeum. Grupy rezerwują telefonicznie, co najmniej tydzień wcześniej. Bilety: trasa krótka 39 zł (ulgowy 35 zł), trasa długa 45 zł (ulgowy 40 zł). Dzieci do 6 lat wchodzą za darmo, a na trasy ekstremalne nie wchodzą.
Pod ziemią obowiązuje zakaz palenia i alkoholu, a na teren muzeum nie wolno wchodzić ze zwierzętami. Trasa krótka jest oświetlona, na dłuższe weź własną latarkę. Na ekstremalne muzeum zaleca też prowiant, ciepłe ubranie i wodoodporne buty, bo w korytarzach stoi woda. Ceny i godziny sprawdź przed wyjazdem na bunkry.pl.