Zamek w Golubiu — krzyżacka twierdza, z której Anna Wazówna zrobiła rezydencję
Fot. Daniel Kruczynski (2009), CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Gmina Golub-Dobrzyń (gmina miejska)

Zamek w Golubiu — krzyżacka twierdza, z której Anna Wazówna zrobiła rezydencję

Zamek z początku XIV wieku nad Drwęcą: oblężenia, wojna golubska i renesansowe attyki królewny.

1,5–2 godz. Dostępne dla zwiedzających 3/4 kryteriów Brak potwierdzonych informacji o udogodnieniach dla osób z niepełnosprawnością ruchową — zamek stoi na wzgórzu, zalecany kontakt z recepcją przed wizytą.
Nawiguj

Jeśli wjeżdżasz do Golubia-Dobrzynia doliną Drwęcy, na wzgórzu nad miastem zobaczysz ceglany czworobok zwieńczony renesansowymi attykami. To zamek, który Krzyżacy zaczęli stawiać na początku XIV wieku, żeby pilnować przeprawy przez Drwęcę. Trzysta lat później siostra króla Zygmunta III, Anna Wazówna, zamieniła go w rezydencję. Dziś działa w nim muzeum, hotel i restauracja, a zwiedzać można go codziennie.

Gród nad Drwęcą, który stał się warownią zakonu

Zanim pojawiły się mury, na wzgórzu stał drewniany gród strzegący przeprawy przez rzekę. W 1258 roku osada Golube należała do biskupa włocławskiego, a w 1293 roku, w wyniku wymiany między biskupstwem a Zakonem, przeszła w ręce krzyżackie.

Murowany zamek zaczęto wznosić w latach 1304–1306 z inicjatywy mistrza krajowego Konrada Sacka. Najpierw powstał obwodowy mur, potem skrzydło południowe z kaplicą św. Krzyża i refektarzem, a na końcu skrzydła wschodnie i północne. Budowę wieży głównej w narożniku przerwano i w jej miejsce postawiono cylindryczną basztę przystosowaną już do broni palnej. Komtur mieszkał w skrzydle zachodnim, bracia zakonni sypiali w dormitorium w skrzydle wschodnim.

Oblężenia: od Łokietka do wojny golubskiej

W latach 1329–1333 Władysław Łokietek trzy razy próbował zdobyć zamek i za każdym razem bez skutku. W 1410 roku zbierały się tu wojska zakonne idące pod Grunwald, a miejscowy komtur Nicolaus Roder zginął w bitwie. Jesienią tego samego roku pod murami zamku polskie rycerstwo pod wodzą Dobiesława Puchały pobiło liczniejsze oddziały inflanckie.

Zamek padł dopiero w 1422 roku, w czasie wojny nazwanej od niego golubską. Od 20 sierpnia ostrzeliwało go 14 dział Jagiełły, a 26 sierpnia wojska polskie wzięły go szturmem. Na stałe w granicach Polski znalazł się po pokoju toruńskim z 1466 roku i od tej pory był siedzibą starostów.

Anna Wazówna i renesansowe attyki

Dzisiejszą sylwetkę zamek zawdzięcza Annie Wazównie, która objęła starostwo golubskie. W latach 1616–1623 dobudowano późnorenesansowe attyki i narożne wieżyczki, zmieniono kształt okien i wzniesiono budynek na przedbramiu. W 1623 roku gościł tu jej brat, król Zygmunt III. Według przekazów to właśnie w Golubiu po raz pierwszy w Polsce wyhodowano tytoń sprowadzony z Turcji.

Później zamek mocno ucierpiał: w 1655 roku zniszczyli go Szwedzi, w czasie wojen napoleońskich mieścił lazaret, a w 1867 roku huraganowy wiatr zawalił część attyk. Muzeum urządzono w nim w 1920 roku, a gruntowna odbudowa trwała w latach 1959–1966. W 1977 roku zamek gościł turniej rycerski, jedną z pierwszych w Polsce inscenizacji historycznych tego typu.

Praktycznie

Zamek stoi na wzgórzu nad golubską częścią miasta Golub-Dobrzyń (powiat golubsko-dobrzyński, woj. kujawsko-pomorskie). W sezonie, od 1 maja do 30 września, zwiedzanie trwa od 9.00 do 19.00 (ostatnie wejście o 18.00), poza sezonem od 9.00 do 17.00 (ostatnie wejście o 16.00). Bilet normalny kosztuje 30 zł, ulgowy 20 zł, a dla dzieci i młodzieży do 16 lat 15 zł. Osoby indywidualne zwiedzają samodzielnie z mapką z recepcji, przewodnik jest dostępny dla grup od pięciu osób. Parking przy zamku jest płatny (pierwsze 10 minut bezpłatnie, potem 5 zł za pierwszą godzinę). Na zwiedzanie zarezerwuj półtorej do dwóch godzin. To stan z listopada 2026 roku, więc przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny i ceny na stronie zamku.

Dlaczego to zabytkowa perełka

  • Ma historię do opowiedzenia
  • Nie ma go w topce przewodników
  • Warto zboczyć z trasy
  • Budzi emocje

Źródła

  • Zamek w Golubiu — Wikipedia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_Golubiu
  • Zwiedzanie zamku — Zamek Golub — https://www.zamekgolub.pl/zwiedzanie-zamku/
  • Zamek golubski w średniowieczu. Architektura i technika budowy — academia.edu — https://www.academia.edu/40973942/Zamek_golubski_w_%C5%9Bredniowieczu._Architektura_i_technika_budowy
Zamek w Golubiu — krzyżacka twierdza, z której Anna Wazówna zrobiła rezydencję
Fot. Daniel Kruczynski (2009), CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons