Kościół św. Mikołaja w Owińskach — napis z 1574 roku i powrót z ruiny
Kilkaset metrów od pocysterskiego kościoła w Owińskach stoi drugi, znacznie starszy i skromniejszy kościół, św. Mikołaja. Budowano go od pierwszej połowy XV wieku do 1574 roku, a na belkach w nawie przetrwał łaciński napis z tą datą i imieniem ówczesnej ksieni cysterek. Od 1939 roku stał opuszczony i niszczał. Po remoncie z lat 2016–2017 poświęcono go ponownie w maju 2018 roku.
Napis na belkach z 1574 roku
Budowę rozpoczęto w pierwszej połowie XV wieku, a zakończono w 1574 roku. W nawie zachowały się trzy pierwotne belki ozdobione malowanymi rozetami. Na dwóch z nich biegnie łaciński napis o pracach budowlanych z datą 1574. Wymienia ksienię cysterek Katarzynę Łuszczewską, proboszcza Piotra Kuczyńskiego i Jana, młynarza z górnego młyna, który mógł być wykonawcą prac.
Kościół konsekrowano 4 maja, w dzień św. Floriana, ale roku nie udało się ustalić. Od początku pełnił funkcję parafialną. Stracił ją w połowie XIX wieku, kiedy po kasacie klasztoru cysterek kościołem parafialnym został kościół poklasztorny.
Barokowe szczyty i drewniana dzwonnica
W XVIII wieku kościół przebudowano w duchu baroku. Od południa dostawiono kruchtę, od północy zakrystię, a nad prezbiterium podniesiono więźbę, żeby wyrównać dach z nawą. Budynek dostał barokowe szczyty. Według zapisków w 1778 roku przy zachodniej ścianie stała drewniana dzwonnica z sygnaturką.
Ruina i powrót
Od 1939 roku kościół był nieużytkowany i popadał w ruinę. W latach 90. XX wieku wyremontowano dach, a w 2011 roku wzmocniono mury. Dopiero prace z lat 2016–2017 przywróciły mu dawny wygląd: odnowiono elewację, odtworzono okna i drzwi w pierwotnych kolorach, zakonserwowano więźbę i dach, a w środku odnowiono tynki i posadzki. 6 maja 2018 roku metropolita poznański abp Stanisław Gądecki poświęcił odnowiony kościół.
Wokół kościoła jest cmentarz. Spoczywa na nim między innymi ks. Antoni Piotrowski, proboszcz w latach 1939–1962, który w latach 30. był kapelanem na statkach linii Gdynia–Ameryka, oraz powstaniec wielkopolski Franciszek Gapski.
Praktycznie
Kościół stoi w Owińskach w gminie Czerwonak (powiat poznański, woj. wielkopolskie) i jest kościołem filialnym parafii św. Jana Chrzciciela. Wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństw, a o inne terminy warto zapytać w parafii. Na kościół i cmentarz wystarczy około pół godziny. Wizytę dobrze połączyć z zespołem pocysterskim, pałacem i Dębem Bartkiem.
Dlaczego to nie zabytkowa perełka
Filialny kościół otwierany głównie na nabożeństwa — uzupełnienie wizyty w Owińskach, nie osobny cel wyjazdu.
Źródła
- Kościół św. Mikołaja w Owińskach — Wikipedia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Miko%C5%82aja_w_Owi%C5%84skach
- Nauka Przyroda Technologie (UP Poznań, 2011) — zespoły rezydencjonalne w gminie Czerwonak — https://npt.up-poznan.net/pub/art_3_46.pdf