Pałac w Ugoszczu — kryjówka arcybiskupa i dom rodziny z Szafarni
Fot. 1bumer (2014), CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Klasyk okolicy

Pałac w Ugoszczu — kryjówka arcybiskupa i dom rodziny z Szafarni

Brzuze Warte zobaczenia, nie zabytkowa perełka Dostępne dla zwiedzających Pałac oglądany wyłącznie z zewnątrz — mieści dom pomocy społecznej; na teren nie wchodzić bez zgody.
Nawiguj

W Ugoszczu, nad jeziorem w gminie Brzuze, stoi eklektyczny pałac z wieżą i pięcioboczną oranżerią. Zbudowali go Borzewscy, właściciele majątku przez prawie półtora wieku. We wcześniejszym dworze na tym miejscu najpewniej bywał Fryderyk Chopin, a ponad sto lat wcześniej ukrywał się tu ścigany arcybiskup. Dziś w pałacu działa dom opieki, więc oglądasz go zza bramy.

Arcybiskup w ukryciu i rodzina z Szafarni

Ugoszcz pojawia się w dokumentach w 1418 roku. Na początku XVIII wieku majątek należał do Zielińskich. Brat ówczesnego właściciela, arcybiskup lwowski Konstanty Zieliński, koronował Stanisława Leszczyńskiego na króla. Za to ścigali go stronnicy Augusta II Mocnego, więc schronił się w Ugoszczu. Wikipedia podaje rok 1704, a Narodowy Instytut Fryderyka Chopina lata 1705–1707.

W 1790 roku majątek kupił Ludwik Borzewski, a jego rodzina gospodarowała tu aż do II wojny światowej. Z Ugoszcza pochodziła Honorata Borzewska, druga żona Juliusza Dziewanowskiego, właściciela Szafarni, gdzie Chopin spędzał wakacje 1824 i 1825 roku. Kompozytor wspomina Ugoszcz we wrześniowym liście z 1825 roku do przyjaciela Jana Białobłockiego. Według NIFC prawie na pewno bywał tu nie raz. Dworu, który odwiedzał, już nie ma.

Pałac z wieżą i oranżerią

Obecny pałac postawili Borzewscy w drugiej połowie XIX wieku. NIFC datuje go na lata 60. XIX wieku, a rejestr zabytków podaje lata 1875 i 1904. Od wschodu dobudowano pięcioboczną oranżerię, a od zachodu ryzalit zwieńczony dwukondygnacyjną wieżą. Od frontu jest portyk z kolumnami.

Pałac stoi na wysokim brzegu jeziora i otacza go mur. Od bramy z ozdobną kratą prowadzi długa aleja zakończona okrągłym podjazdem przed wejściem. Brama wjazdowa w stylu neorokokowym pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Park założył Antoni Borzewski, a po 1904 roku przekomponowano go według projektu Stefana Celichowskiego. Antoni zginął w Ugoszczu w 1920 roku, broniąc majątku w czasie wojny polsko-bolszewickiej.

Szkoła, ośrodek zdrowia, dom opieki

Po II wojnie światowej majątek przejęło państwo. Pałac był kolejno szkołą, klubem rolnika, biblioteką, sklepem i mieszkaniami, a w latach 70. ośrodkiem zdrowia. Dziś jest głównym budynkiem domu pomocy społecznej „Kombatant”. Cały zespół, czyli pałac, park i część folwarku, jest w rejestrze zabytków od 17 września 1985 roku.

Praktycznie

Ugoszcz leży w gminie Brzuze (powiat rypiński, woj. kujawsko-pomorskie), nad jeziorem Ugoszcz. W pałacu mieszkają podopieczni domu pomocy społecznej, więc oglądaj go z zewnątrz, od strony bramy i alei, i nie wchodź na teren bez zgody. Na krótki przystanek wystarczy kwadrans. Ugoszcz dobrze łączy się z innymi miejscami związanymi z Chopinem w okolicy: Szafarnią i Sokołowem.

Dlaczego to nie zabytkowa perełka

Pałac jest domem pomocy społecznej i nie jest udostępniany do zwiedzania — brak fizycznej dostępności.

Źródła

  • Ugoszcz — katalog miejsc Chopina, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina — https://greatcomposers.nifc.pl/en/chopin/catalogs/places/122
  • Ugoszcz (województwo kujawsko-pomorskie) — Wikipedia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ugoszcz_(wojew%C3%B3dztwo_kujawsko-pomorskie)
Pałac w Ugoszczu — kryjówka arcybiskupa i dom rodziny z Szafarni
Fot. 1bumer (2014), CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons