Obory i Szafarnia — sanktuarium karmelitów i prawdziwe ślady Chopina
Fot. Ananas96, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Gmina Radomin + Zbójno

Obory i Szafarnia — sanktuarium karmelitów i prawdziwe ślady Chopina

Sanktuarium z gotycką Pietą i dwór, w którym Chopin pisał „Kuryer Szafarski” — 16 km od siebie

2–3 godz. (oba miejsca) Dostępne dla zwiedzających 3/4 kryteriów Brak potwierdzonych udogodnień — zalecany kontakt przed wizytą
Nawiguj

Na Ziemi Dobrzyńskiej, 16 km od siebie, leżą dwa miejsca, które łączy czternastoletni Fryderyk Chopin. W Szafarni (gmina Radomin) spędził wakacje 1824 i 1825 roku w dworze Dziewanowskich. W Oborach (gmina Zbójno), w sanktuarium karmelitów z gotycką Pietą, był latem 1824 roku. Pobyt upamiętnia tablica z 1999 roku. Sprawdziliśmy, co jest udokumentowane, a co jest tylko legendą.

Obory: Pieta z Bydgoszczy i klasztor na grodzisku

Klasztor karmelitów stoi na wzniesieniu zwanym Grodziskiem. W 1605 roku właściciele Obór od 1599 roku, Łukasz i Anna z Galemskich Rudzowscy, postanowili odnowić tutejszy kościół i osadzić przy nim zakonników. W 1608 roku fundację potwierdził papież Paweł V. 17 czerwca 1617 roku Anna Rudzowska zawarła nową umowę z karmelitami z Bydgoszczy i oddała im połowę swoich dóbr.

Sercem sanktuarium jest Pieta z drewna lipowego o wymiarach 64,5 na 42 cm, wykonana prawdopodobnie na początku XV wieku. Karmelici przywieźli ją w 1605 roku z kościoła swojego zakonu w Bydgoszczy. 18 lipca 1976 roku koronował ją kardynał Stefan Wyszyński.

Obecny kościół powstawał ponad sto lat. Murowaną nawę ukończono w 1642 roku, a ceglane prezbiterium w 1694 roku. W latach 90. XVII wieku kościół konsekrował biskup Ludwik Tolibowski. W 1747 roku dobudowano zakrystię, a w latach 1748–1749 barokową, trzykondygnacyjną wieżę o wysokości 45 metrów. Klasztor budowano od 19 czerwca 1741 do 7 maja 1753 roku. W środku warto zobaczyć ołtarz główny z 1696 roku, obraz Madonny del Carmine sprowadzony z Poznania w 1719 roku i rokokowe stalle z połowy XVIII wieku. Kościół i klasztor są w rejestrze zabytków (nr A/705 i A/706 z 12 listopada 1970 roku).

Chopin w Oborach — co jest pewne, a co jest legendą

W internecie można trafić na zdanie, że Obory to „dom Chopina” albo miejsce jego wakacji. Tak nie jest. Wakacje spędzał w Szafarni. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina (NIFC) podaje jednak, że latem 1824 roku Chopin był w Oborach. Prawdopodobnie przywieźli go tu rodzice jego szkolnego kolegi Dominika Dziewanowskiego. 9 października 1999 roku w Oborach odsłonięto tablicę upamiętniającą tę wizytę.

Niepotwierdzona jest tradycja, według której młody Chopin grał w kościele na organach. NIFC opisuje ją jako przekaz bez potwierdzenia w źródłach. Zaznacza jednak, że Chopin umiał grać na organach, bo jesienią 1825 roku został organistą w kościele Wizytek w Warszawie. Przy Oborach NIFC przytacza też anegdotę z listów Chopina. W „Kuryerze Szafarskim”, żartobliwej gazetce pisanej dla rodziny, Chopin opisał obywatela, który posłał służącego do karmelitów po „pismo periodyczne”, a służący poprosił o „pismo hemoroidyczne”.

Szafarnia: wakacje, „Kuryer Szafarski” i Lipa Chopina

Do Szafarni Chopin przyjechał w lipcu 1824 roku, po ukończeniu IV klasy Liceum Warszawskiego, i został do września. Wrócił tu latem 1825 roku. Majątek należał do Juliusza Dziewanowskiego, ojca Dominika. Rodziny były blisko związane, bo wujek Dominika, Jan Nepomucen Dziewanowski, był ojcem chrzestnym starszej siostry Fryderyka, Ludwiki.

Z tych wakacji pochodzi „Kuryer Szafarski”, czyli listy do rodziny w formie humorystycznej gazety na wzór „Kuryera Warszawskiego”, podpisywane pseudonimem „Pichon”. Chopin dzielił w nich wiadomości na „krajowe” i „zagraniczne”. Według NIFC grał na fortepianie, jeździł konno, chodził na wiejskie zabawy, przyjaźnił się z ludowymi muzykantami i zapisywał teksty piosenek. Odwiedzał też Golub, Toruń i okoliczne majątki.

Drewniany dwór Dziewanowskich, w którym mieszkał, rozebrano w 1910 roku. Dziś w murowanym pałacyku z drugiej połowy XIX wieku działa Ośrodek Chopinowski, instytucja kultury samorządu województwa kujawsko-pomorskiego. Ma salę koncertową i muzeum. Od 1992 roku odbywa się tu Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży. W parku rośnie „Lipa Chopina” i inne pomniki przyrody.

Praktycznie

Ośrodek Chopinowski: Szafarnia 1, 87-404 Radomin, tel. 56 682 79 30. Według strony ośrodka (stan z października 2026) jest czynny od wtorku do piątku w godz. 8:00–16:00, w soboty i niedziele 12:00–16:00, w lipcu i sierpniu w niedziele 10:00–16:00, a w soboty koncertowe do 19:00. W poniedziałki jest zamknięty. Ostatnie wejście 45 minut przed zamknięciem. Park jest otwarty w godzinach pracy ośrodka. Sanktuarium w Oborach to czynny kościół, więc wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństw.

Przycisk „Nawiguj” prowadzi do sanktuarium w Oborach. Oba miejsca dzieli 16 km. Na oba razem wystarczą 2–3 godziny, a w tych samych gminach leżą też Drumliny Zbójeńskie i Płonne.

Dlaczego to zabytkowa perełka

  • Ma historię do opowiedzenia
  • Nie ma go w topce przewodników
  • Warto zboczyć z trasy
  • Budzi emocje

Źródła

  • Narodowy Instytut Fryderyka Chopina — katalog miejsc: Obory — https://greatcomposers.nifc.pl/pl/chopin/catalogs/places/125_obory<br />
  • Narodowy Instytut Fryderyka Chopina — katalog miejsc: Szafarnia — https://greatcomposers.nifc.pl/pl/chopin/catalogs/places/121_szafarnia<br />
  • Wikipedia — Kościół Matki Bożej Bolesnej w Oborach — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Matki_Bo%C5%BCej_Bolesnej_w_Oborach<br />
  • Ośrodek Chopinowski w Szafarni — oferta i godziny otwarcia — https://szafarnia.art.pl/en/oferta/<br />
  • Wikipedia — Szafarnia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Szafarnia_(wojew%C3%B3dztwo_kujawsko-pomorskie)<br />
  • BIP — Ośrodek Chopinowski w Szafarni — https://www.bip.gov.pl/subjects/26964,O%C5%9Brodek+Chopinowski+w+Szafarni.html
Obory i Szafarnia — sanktuarium karmelitów i prawdziwe ślady Chopina
Fot. Ananas96, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons